गुंटूरचो नामनेचो पदार्थ · 4 जाणांक
गोंगुरा मामसम (अंबाडीच्या पानांचें मटण)
గోంగూర మాంసం · गोंगुरा मटन · गोंगूर-अजमांसम् · गोंगुरा मामसम · गोंगुरा मटण
गोंगुरा मामसम म्हणजे गोंगुरा घालून शिजयिल्लें मटण; गोंगुरा म्हणजे तें आंबट पान जें आंध्र, आनी चड करून गुंटूर, आपलें मानता. मटण मिरसांग आनी हळद घालून मोव शिजयतात, मागीर भाजून भाजून काळसर, आंबट-चुरचुरीत वाटप जाल्ल्या गोंगुरा वांगडा, हुमण घट्ट जाता आनी तेल वयर येता मेरेन, मंद उज्याचेर शिजयतात.
गोंगुराच्या तीख आंबटसाणेक तोंड दिवपाक जोरदार तिखटसाण जाय, आनी ती आमच्या तेजा मिरसांगेच्या पिठ्यांतल्यान, गुंटूरच्या खूब तिखट मिरसांगेंतल्यान, येता, वांगडा आमचो हळदीचो पिठो. शिता वांगडा 4 जाणांक.
- तयारी20 मिनटां
- शिजोवप60 मिनटां
- एकूण80 मिनटां
- जाणांक4
थोडक्यांत
मटण तेजा मिरसांगेचो पिठो, हळदीचो पिठो आनी आलें-लसणीचें वाटप घालून प्रेशर कुकरांत शिजयात, मागीर कांद्याचो मसालो आनी भाजिल्लीं गोंगुराचीं पानां घालून घट्ट जायसर आनी वयर तेल तरंगता मेरेन मंद उज्याचेर शिजयात.
మటన్ను తేజ కారం, పసుపు, అల్లం వెల్లుల్లి ముద్ద, ఉప్పుతో కుక్కర్లో ఉడికించండి. ఉల్లిపాయ మసాలాలో మటన్, నూనెలో మగ్గించిన గోంగూర కలిపి, నూనె పైకి తేలేవరకు ఉడికించండి. గోంగూర పులుపు ఒక్కో కట్టకు ఒక్కోలా ఉంటుంది; కలిపిన తర్వాతే రుచి చూసి ఉప్పు, కారం సరిచేయండి.
मटन को तेजा मिर्च पाउडर, हल्दी, अदरक-लहसुन पेस्ट और नमक के साथ कुकर में पकाएँ। प्याज़ के मसाले में मटन और तेल में गलाए गोंगुरा पत्ते मिलाकर, तेल ऊपर आने तक पकाएँ। गोंगुरा की खटास हर गड्डी में अलग होती है; मिलाने के बाद ही चखकर नमक और मिर्च ठीक करें।
साहित्य 4 जाणांक
मटणाखातीर
- 750 g मटण हाडां सयत हुमणाखातीर कापिल्लें, धुवन उदक निथळायिल्लें
- 2 ल्हान चमचे तेजा मिरसांगेचो पिठो खूब तिखट; मध्यम तिखटसाणेखातीर 1 ल्हान चमचो वापरात
- ½ ल्हान चमचो हळदीचो पिठो
- 1½ व्हड चमचो आलें-लसणीचें वाटप
- 1 ल्हान चमचो मीठ निमाणें रुची प्रमाण आनीक
- 1½ कप उदक
गोंगुराखातीर
- 4 कप गोंगुराचीं पानां सुमार 2 जुडयो (150 g), देंठांवयल्यान काडिल्लीं, धुवन बरें उदक निथळायिल्लीं
- 1 व्हड चमचो तेल
- 4 हिरव्यो मिरसांगो मदीं फाडिल्ल्यो
मसाल्याखातीर
- 4 व्हड चमचे तेल सादारणपणान शेंगदाण्याचें तेल वापरतात
- 3 लवंग, 2 हिरवे वेलची, 1 इंच दालचिनीचो कुडको आखे
- 2 व्हड कांदे बारीक कापिल्ले
- कडिपत्त्याची 1 काडी
- 1 व्हड चमचो धण्यांचो पिठो
- 1 ल्हान चमचो गरम मसालो
पद्धत
- मटण प्रेशर कुकरांत घालात, वांगडा तेजा मिरसांगेचो पिठो, हळदीचो पिठो, आलें-लसणीचें वाटप आनी मीठ, बरें मिसळात आनी 15 मिनटां दवरात.
- मटण तेजा मिरसांगेचो पिठो, हळद, आलें-लसणीचें वाटप, मीठ आनी उदक घालून प्रेशर कुकरांत शिजयात. 1½ कप उदक घालात आनी मध्यम उज्याचेर 5–6 शिट्टयो काडात, मागीर प्रेशर आपसूक देंवूंक दियात.
- कुकर उगडात आनी एक कुडको तपासात: मटण मोव जाता आनी चमच्यान हाडावयल्यान सहज सुटता तेन्ना तें शिजलां. ना जाल्यार, आनीक 1–2 शिट्टयो काडात.
- मटण शिजता तितले भितर, एका आयदनांत मध्यम उज्याचेर 1 व्हड चमचो तेल तापयात.
- गोंगुरा हिरव्यो मिरसांगो घालून थोड्या तेलांत भाजात, तें विरगळून काळसर वाटप जायसर. हाका 8–10 मिनटां लागतात; सारके ढवळात आनी पानां सुकतात तशें चमच्याच्या फाटल्या वटेन चेपात.
- एका जाड कढयेंत मध्यम उज्याचेर 4 व्हड चमचे तेल तापयात आनी लवंग, वेलची आनी दालचिनी घालात.
- कांदे आख्या मसाल्यां वांगडा भांगरा रंगाचे जायसर भाजात. कांद्यां वांगडा कडिपत्तो घालात, आनी सारके ढवळीत 10–12 मिनटां दियात.
- धण्यांचो पिठो घालून ढवळात आनी 30 सेकंद भाजात. मटण आनी ताचें सार घालात, मागीर गोंगुरा.
- घट्ट जायसर आनी वयर तेल तरंगता मेरेन मंद उज्याचेर शिजयात. उजो मंद दवरात, मदीं मदीं ढवळात, आनी 12–15 मिनटां दियात. गोंगुराची आंबटसाण मिसळल्या उपरांत आतां रुच पळोवन मीठ सारकें करात.
- गरम मसालो घालून ढवळात. आनीक 2 मिनटां शिजयात, मागीर उजो बंद करात आनी वाडचे आदीं 10 मिनटां दवरात.
सुचोवण्यो
- गोंगुरा घातल्या उपरांत रुच पळयात; तिची आंबटसाण दर जुडयेक वेगळी आसता.
- तेजा मिरसांगेचो पिठो खूब तिखट आसा. मध्यम तिखटसाणेखातीर 1 ल्हान चमचो वापरात, वा सन्नम मिरसांगेचो पिठो; तो पुरायपणान काडूं नाकात, नाजाल्यार गोंगुरा फिकें आनी फकत आंबट लागता.
- गोंगुराखातीर ॲल्युमिनियमाचें आयदन वापरूं नाकात; तिची आंबटसाण धातू वांगडा प्रक्रिया करून हुमण काळसर करता. स्टील वा ओताव लोखणाचें आयदन वापरात.
- गोंगुरा खूब आंबट आसल्यार, तोल सांबाळपाक मसाल्यांत आनीक 1 कांदो घालात.
हेर प्रकार
- गोंगुरा कोंबी: 750 g हाडां सयत कोंबी वापरात, प्रेशर कुकर नाका, आनी गोंगुरा घालचे आदीं ती मसाल्यांत धांकून 20–25 मिनटां शिजयात, हाडा लागीं गुलाबी रंग उरना मेरेन.
- गोंगुरा रोय्यालु: 500 g निवळ केल्लीं सुंगटां वापरात, कांद्यां उपरांत घालात आनी 5–6 मिनटां शिजयात, फकत तीं गुलाबी जावन वळटात मेरेन, मागीर गोंगुरा घालात.
- तांबडी मिरसांग गोंगुरा: 6 सुक्यो तांबड्यो मिरसांगो गोंगुरा वांगडा भाजात आनी एकठांय वाटात; हुमण चड काळसर आनी तीख जातलें.
वाडप
ऊन वाफेच्या शिता आनी एक चमचो तूप वांगडा वाडात, वा जोन्ना रोट्टे (जोंधळ्याची भाकरी) वांगडा. कुशीक एक सादो कच्चो कांदो, ही गुंटूरची पद्दत.
सांबाळप
धांकून फ्रिजांत 3 दीस मेरेन दवरात; परत तापयतना भितरलेमेरेन वाफ येता इतलें ऊन करात. चड करून आंबट हुमणां भशेन, दुसऱ्या दिसा तें आनीक बरें लागता.
प्रस्न
गोंगुराक इंग्लीशींत कितें म्हणटात?
गोंगुराक इंग्लीशींत सॉरेल (sorrel) म्हणटात, ताका रोझेल वा रेड सॉरेल अशेंय म्हणटात (मराठींत अंबाडी, हिंदींत पितवा). पानां आंबट आसतात आनी शिजून काळसर वाटप जातात.
हांव गोंगुराच्या पानां बदला गोंगुराचें लोणचें वापरूं येता?
हय, गरज पडल्यार. भाजिल्ल्या पानां बदला 3–4 व्हड चमचे गोंगुराचें लोणचें घालून ढवळात आनी मीठ आनी मिरसांगेचो पिठो उणो करात, कारण लोणच्यांत दोनूय आदींच आसतात.
गोंगुरा मामसमाखातीर मटण प्रेशर कुकरांत कितलो वेळ शिजोवंक जाय?
हाडां सयत हुमणाखातीर कापिल्ल्या मटणाक मध्यम उज्याचेर सुमार 5–6 शिट्टयो. मास हाडावयल्यान सहज सुटता तेन्ना तें शिजलां; पिराय जाल्ल्या बोकडाच्या मटणाक आनीक 1–2 शिट्टयो लागूं येतात.
गोंगुरा मटण उणें तिखट कशें करचें?
1 ल्हान चमचो तेजा मिरसांगेचो पिठो वापरात वा ताचे बदला सन्नम मिरसांगेचो पिठो घालात, आनी 2 हिरव्यो मिरसांगो वापरात. थोडी तिखटसाण दवरात, कारण ती गोंगुराच्या आंबटसाणेक तोल दिता.
