मार्गदर्शक · मिरसांगेचो पिठो
घरा मिरसांगेचो पिठो कसो तपासचो
సన్నం కారం · తేజ కారం · सन्नम मिर्च पाउडर · तेजा मिर्च पाउडर · सन्नम-रक्तमरिचचूर्णम् · तेजा-रक्तमरिचचूर्णम् · कारम · तांबडी मिरसांग
FSSAI च्या मानका प्रमाण मिरसांगेचो पिठो सुको आसूंक जाय, आनी ताचेंत माती-कोयर, भायल्यान घाल्लो रंग, रुचीखातीर घाल्ले पदार्थ आनी मिनरल ऑयल आसूंक फावना. ताच्या तपासणी पुस्तिकेंत विटेचो पिठो, भायल्यान घाल्लो स्टार्च, घाल्लो रंग, तेलांत विरगळपी रंग, आनी सुदान III आनी ऱ्होडामाइन B हे डाय सोदून काडपाच्यो पद्धती दिल्यात.
हातूंतलें कांय तुमी तुमच्या रांदचिकुडींत एक पेलो उदक, तुमचीं बोटां आनी आयोडीनाचे कांय थेंब वापरून तपासूं येता. कांय, सुदान डाय सारके, फकत लॅबूच सोदून काडूं शकता. हें मार्गदर्शक दोनूय विशीं सांगता. तुमी विकतें घेतात त्या खंयच्याय मिरसांगेच्या पिठ्याचेर ह्यो तपासण्यो करून पळयात.
सन्नम मिरसांगेचो पिठोసన్నం కారం · सन्नम-रक्तमरिचचूर्णम्
तेजा मिरसांगेचो पिठोతేజ కారం · तेजा-रक्तमरिचचूर्णम्
थोडक्यांत
एका पेलो उदकाचेर एक ल्हान चमचो मिरसांगेचो पिठो शिंपडात आनी ढवळूं नाकात. रोखडेंच सकयल देंवपी रंगाचे रेघो भायल्यान घाल्ल्या रंगा कडेन बोट दाखयतात, आनी पिठो बुडल्या उपरांतय उदकाचेर तरंगपी कण लाकडाचो भुसो वा कोंडो आसा हाचे कडेन बोट दाखयतात. सकयल बशिल्लो गाळ बोटांनी चोळात: खरखरीतपण विटेच्या पिठ्या वा रेंवे कडेन, आनी साबणा सारको स्पर्श सोपस्टोना कडेन बोट दाखयता. आयोडीनान पिठो निळो जालो जाल्यार, तें भायल्यान घाल्ल्या स्टार्चा कडेन बोट दाखयता. सुदान I सारके डाय उदकांत दिसनात; तांचेखातीर लॅबांत चांचणी करून घेयात.
ఒక గ్లాసు నీటిపై చెంచా కారం చల్లి, కలపకుండా ఉంచండి. వెంటనే రంగు గీతలు కిందికి దిగితే రంగు కలిపి ఉండొచ్చు. పొడి అడుగుకు చేరాక కూడా పైన తేలేవి రంపపు పొట్టు లేదా తవుడు కావచ్చు. అడుగున మిగిలినదాన్ని వేళ్లతో రుద్దండి: గరుకుగా ఉంటే ఇటుక పొడి లేదా ఇసుక కావచ్చు, సబ్బులా నునుపుగా ఉంటే బలపం రాయి కావచ్చు. అయోడిన్ చుక్కలతో నీలం రంగు వస్తే పిండిపదార్థం కలిపి ఉండొచ్చు. సూడాన్ I వంటి రంగులు నీటి పరీక్షలో కనిపించవు; వాటికి ల్యాబ్ పరీక్ష కావాలి.
एक गिलास पानी पर एक चम्मच लाल मिर्च पाउडर छिड़कें और बिना हिलाए छोड़ दें। अगर तुरंत रंग की धारियाँ नीचे उतरें, तो रंग मिलाया गया हो सकता है। पाउडर बैठने के बाद भी ऊपर तैरते कण बुरादा या चोकर हो सकते हैं। तली में बचे हिस्से को उँगलियों से रगड़ें: किरकिरा लगे तो ईंट का चूरा या रेत, साबुन जैसा चिकना लगे तो सोपस्टोन हो सकता है। आयोडीन की बूँदों से नीला रंग आए तो स्टार्च मिलाया गया हो सकता है। सूडान I जैसे रंग पानी की जाँच में नहीं दिखते, उनके लिए लैब टेस्ट ज़रूरी है।
FSSAI मिरसांगेच्या पिठ्यांत कितें तपासता
- घाल्लो रंग
- FSSAI च्या मिरसांगेच्या पिठ्याच्या मानकांत भायल्यान रंग घालपाक परवानगी ना. FSSAI च्यो चांचण्यो उदकांत विरगळपी रंग, तेलांत विरगळपी रंग, आनी सुदान III आनी ऱ्होडामाइन B हे डाय सोदतात.
- सुदान डाय
- सुदान I तेलां, चरबी, मेण, आनी जोतां आनी जमनीचें पॉलिश रंगोवंक वापरतात. भेसळ सोदून काडपाच्या बेगीनच्या चांचण्यां विशीचें भारतीय मानक सांगता की मेणाच्या पॉलिशांत चड वापरतात तो सुदान III मिरसांगांक चकचकीतपण हाडपाक वापरला, आनी अशे तरेन तो मिरसांगेच्या पिठ्यांत पावता.
- विटेचो पिठो, रेंव, मीठ, टॅल्क आनी सोपस्टोन
- FSSAI च्या घरगुती चांचण्यांनी मिरसांगेच्या पिठ्याखातीर हांचीं नांवां दिल्यांत. भारतीय मानक सांगता की प्रमाण वाडोवंक विटेचो पिठो मिसळटात.
- स्टार्च
- FSSAI ची पुस्तिका हळद सोडून हेर पिठो केल्ल्या मसाल्यांनी भायल्यान घाल्लो स्टार्च तपासता. भारतीय मानक नोंद करता की घाल्लो स्टार्च लिपोवंकूय मिरसांगेच्या पिठ्यांत रंग घालतात.
- लाकडाचो भुसो आनी कोंडो
- दोनूय उदकाचेर तरंगतात, आनी FSSAI च्यो घरगुती चांचण्यो तांकां अशेंच वळखतात.
तपासणी 1: उदकाचो पेलो आनी चोळून पळोवपाची चांचणी
- एक पारदर्शक पेलो कुडाच्या तापमानाच्या उदकान भरात.
- वयल्यान एक ल्हान चमचो मिरसांगेचो पिठो शिंपडात. ढवळूं नाकात.
- पयलें एक मिनीट लक्ष दवरात. पिठ्यांतल्यान सकयल देंवपी रंगीत रेघो दिसतात काय तें पळयात.
- चडशो पिठो बुडमेरेन तसोच दवरात. उदकाच्या वयल्या भागाचेर अजून कण तरंगतात काय तें पळयात.
- चडशें उदक ओतून उडयात आनी सकयल बशिल्लो गाळ बोटां मदीं चोळात.
| तुमकां कितें दिसता वा जाणवता | तें कशा कडेन बोट दाखोवंक शकता |
|---|---|
| रोखडेंच सकयल देंवपी रंगाचे रेघो | उदकांत विरगळपी, भायल्यान घाल्लो रंग |
| पिठो बुडल्या उपरांतय तरंगपी कण | लाकडाचो भुसो वा कोंडो |
| खरखरीत लागपी गाळ | विटेचो पिठो वा रेंव |
| साबणा सारको गुळगुळीत लागपी धवो गाळ | सोपस्टोन |
हांतूंतलें कांयच ना
ही तपासणी जें सोदून काडूं शकता ताची कसलीच खुण ना.
हांतूंतलें खंयचेंय एक
भेसळ आसूं येता. तो बॅच वापरप बंद करात आनी ताची चांचणी करून घेयात.
हें कित्याक चलता. उदकांत विरगळपी रंग पिठ्यांतल्यान सुटटात आनी रेघो जावन सकयल देंवतात. विटेचो पिठो जड आसता आनी सकयल बसता, जाल्यार लाकडाचो भुसो आनी कोंडो तरंगतात.
हाका कितें दिसना. उदकांत विरगळनात ते डाय पिठ्यांतूच उरतात. सुदान I तातूंतलो एक: तो उदकांत विरगळना, आनी तेलां, चरबी आनी मेण रंगोवंक वापरतात. अशा डायान रंगयल्लो मिरसांगेचो पिठो ही तपासणी पास करूं येता. ते नात हें फकत लॅब चांचणीच निश्चीत सांगूं शकता.
चोळून पळोवपाच्या चांचणी उपरांत, दोळ्यांक हात लावचे आदीं हात धुयात.
तपासणी 2: स्टार्चाखातीर आयोडीन चांचणी
FSSAI ची पुस्तिका आयोडीन चांचणी हळद सोडून हेर पिठो केल्ल्या मसाल्यांखातीर वापरता, देखून मिरसांगेच्या पिठ्याचेर ती करूं येता. हळद हातूंतल्यान कित्याक सोडल्या तें आमचें हळदीचें मार्गदर्शक सांगता.
- एका धव्या बशेंत अर्दो ल्हान चमचो मिरसांगेचो पिठो घालात.
- केमिस्टाच्या दुकानांतल्यान हाडिल्ल्या आयोडीन टिंक्चराचे कांय थेंब घालात.
- थेंब खंय पडले थंयचो रंग पळयात.
- उपरांत तो पिठो उडोवन दियात.
निळो रंग ना
भायल्यान घाल्ल्या स्टार्चाची कसलीच खुण ना.
निळो रंग
भायल्यान घाल्ल्या स्टार्चा कडेन बोट दाखयता. तो बॅच वापरप बंद करात आनी ताची चांचणी करून घेयात. तांबड्या पिठ्याचेर हलको बदल वळखप कठीण आसता, देखून तुमकां निश्चीत कळना जाल्यार, लॅबाक थारावंक दियात.
हें कित्याक चलता. आयोडीनाक स्टार्च मेळ्ळो जाल्यार तो निळो जाता.
हें लॅबाचेर सोडात
घरा एसिड आनी सॉल्व्हंटाच्यो चांचण्यो
मिरसांगेच्या पिठ्यांतलो विटेचो पिठो, घाल्लो रंग, तेलांत विरगळपी रंग, सुदान III आनी ऱ्होडामाइन B हांचेखातीर FSSAI च्या पुस्तिकेंतल्या पद्धतींनी तीख एसिड आनी क्लोरोफॉर्म, पेट्रोलियम ईथर, हेक्झेन आनी ॲसिटोन सारके सॉल्व्हंट वापरतात. एसिडांनी लासूं येता, आनी हांतूंतले जायते सॉल्व्हंट सोंपेपणान पेट घेतात. तांची सुवात लॅबांत, रांदचिकुडींत न्हय.
निश्चीत जापेखातीर, NABL मान्यताय आशिल्ल्या फूड टेस्टिंग लॅबाक नमुनो धाडात. सुदान डाय धरून घाल्ल्या रंगांची चांचणी करपाक, आनी FSSAI च्या मिरसांगेच्या पिठ्याच्या मानका प्रमाण तपासपाक सांगात. ताच्यो मर्यादा अशो: 11% मेरेन ओलावो, 8% मेरेन एकूण राख, आनी सौम्य हायड्रोक्लोरिक एसिडांत विरगळना अशी राख 1.3% मेरेन, सगळें वजनाच्या प्रमाणांत, आनी राखेच्यो दोनूय मर्यादा सुक्या आधाराचेर. पिठो ताच्या बंद पॅकांत वा नितळ बंद पिशवेंत दवरात, आनी पॅकाचेर छापिल्लो बॅच नंबर बरोवन दवरात.
विकतें घेवचे आदीं पॅक वाचात
- FSSAI लायसन्स वा रजिस्ट्रेशन नंबर.
- तो तयार केल्ल्याचें वा पॅक केल्ल्याचें नांव आनी पत्तो.
- निव्वळ प्रमाण, बॅच वा लॉट नंबर, आनी बेस्ट-बिफोर तारीख.
- घटक. FSSAI मिरसांगेच्या पिठ्यांत वजनाच्या प्रमाणांत 2% मेरेन खावपाचें वनस्पती तेल चलता म्हणटा, पूण लेबलाचेर खंयचें तेल आनी कितलें तें बरयलां जाल्यारूच.
- तो खंय पिकयला, आनी नांव दिलां जाल्यार मिरसांगेची जात. आमच्या सन्नम आनी तेजा पॅकांचेर पल्नाडु आनी गुंटूर बरयलां.
बरी सांबाळात
- पॅकाची झीप बंद दवरात, वा पिठो सुक्या, हवाबंद बरणेंत घालात.
- सुको चमचो वापरात, आनी बरणी चुलीवयल्या वाफे पासून पयस दवरात.
- थंड, सुक्या जाग्यार, थेट उन्हा पासून पयस दवरात.
- पॅकाचेर आशिल्ल्या बेस्ट-बिफोर तारखे भितर वापरात, वेल्लुल्ली कारम, गोंगुरा पच्चडी वा टोमाटो पच्चडी सारक्या पदार्थांनी.
తెలుగులో: ఇంట్లోనే కల్తీ పరీక్ష
FSSAI ప్రమాణం ప్రకారం కారం ఎండి ఉండాలి; అందులో మట్టి, అదనంగా కలిపిన రంగు, రుచి కోసం కలిపే పదార్థాలు, మినరల్ ఆయిల్ ఉండకూడదు. FSSAI పరీక్షలు కారంలో వెతికే కల్తీలు: ఇటుక పొడి, ఇసుక, ఉప్పు, టాల్క్, బలపం రాయి, రంపపు పొట్టు, తవుడు, పిండిపదార్థం, రంగులు.
- నీటి గ్లాసు పరీక్ష: ఒక గ్లాసు నీటిపై చెంచా కారం చల్లండి, కలపకండి. వెంటనే రంగు గీతలు కిందికి దిగితే, నీటిలో కరిగే రంగు కలిపి ఉండొచ్చు.
- పొడి అడుగుకు చేరాక కూడా పైన ఏదైనా తేలుతూ ఉంటే, అది రంపపు పొట్టు లేదా తవుడు కావచ్చు.
- రుద్దే పరీక్ష: చాలావరకు నీళ్లు ఒంపేసి, అడుగున మిగిలినదాన్ని వేళ్లతో రుద్దండి. గరుకుగా తగిలితే ఇటుక పొడి లేదా ఇసుక కావచ్చు; తెల్లగా, సబ్బులా నునుపుగా ఉంటే బలపం రాయి కావచ్చు. తర్వాత, కళ్లు ముట్టుకునే ముందు చేతులు కడుక్కోండి.
- అయోడిన్ పరీక్ష: తెల్లని సాసర్లో అర చెంచా కారం వేసి, కొన్ని చుక్కల టింక్చర్ అయోడిన్ వేయండి. నీలం రంగు వస్తే పిండిపదార్థం కలిపి ఉండొచ్చు. FSSAI మాన్యువల్ ఈ పరీక్షను పసుపు తప్ప మిగతా మసాలా పొడులకు వాడుతుంది; కారం వాటిలో ఒకటి. పరీక్ష తర్వాత ఆ పొడిని పారేయండి.
- సూడాన్ I వంటి రంగులు నీటిలో కరగవు, కాబట్టి నీటి పరీక్షలో కనిపించవు. వాటికి ల్యాబ్ పరీక్ష కావాలి. ఆమ్లాలు, ద్రావకాలతో చేసే పరీక్షలు ఇంట్లో చేయకండి. కచ్చితమైన సమాధానం కోసం NABL గుర్తింపు ఉన్న ఫుడ్ టెస్టింగ్ ల్యాబ్కు శాంపిల్ పంపండి.
- కొనేముందు ప్యాక్పై FSSAI నంబర్, తయారు చేసినవారి లేదా ప్యాక్ చేసినవారి పేరు, చిరునామా, నికర బరువు, బ్యాచ్ నంబర్, బెస్ట్-బిఫోర్ తేదీ చూడండి. FSSAI కారంలో బరువులో 2% వరకు వంట నూనె కలపడానికి అనుమతిస్తుంది, కానీ ఏ నూనె, ఎంత అనేది ప్యాక్పై రాసి ఉండాలి.
- ప్యాక్ను జిప్ మూసి, చల్లని పొడి చోట, ఎండ తగలకుండా ఉంచండి. తడి లేని చెంచాతో వాడండి.
प्रस्न
घरा मिरसांगेच्या पिठ्यांत विटेचो पिठो आसा काय तें कशें तपासचें?
एका पेलो उदकांत एक ल्हान चमचो मिरसांगेचो पिठो घालात आनी सकयल बसूंक दियात. चडशें उदक ओतून उडयात आनी गाळ बोटां मदीं चोळात: खरखरीतपण विटेच्या पिठ्या वा रेंवे कडेन बोट दाखयता, आनी साबणा सारको गुळगुळीत लागपी धवो उरिल्लो भाग सोपस्टोना कडेन बोट दाखयता.
उदकाच्या चांचणीन मिरसांगेच्या पिठ्यांतलो सुदान डाय सोदून काडूं येता?
ना. सुदान I उदकांत विरगळना, देखून तो रेघो जावन भायर सरूंक शकना. FSSAI ची पुस्तिका सुदान III आनी तेलांत विरगळपी रंगांची चांचणी हेक्झेन आनी पेट्रोलियम ईथर सारक्या सॉल्व्हंटांनी करता, देखून त्या चांचण्यांक लॅब जाय.
आयोडीन चांचणी मिरसांगेच्या पिठ्याचेर चलता?
हय. FSSAI ची पुस्तिका आयोडीन चांचणी हळद सोडून हेर पिठो केल्ल्या मसाल्यांखातीर वापरता, आनी मिरसांगेचो पिठो तातूंतलो एक. निळो रंग भायल्यान घाल्ल्या स्टार्चा कडेन बोट दाखयता.
चकचकीत तांबडो मिरसांगेचो पिठो ही भेसळीची खुण?
फकत रंगावयल्यान कळना. उदकाची तपासणी रंग पिठ्यांतल्यान सुटून रेघो जावन सकयल देंवता काय तें पळयता, पिठो कितलो तांबडो दिसता तें न्हय, आनी लॅब घाल्ल्या रंगांची चांचणी करूं शकता.
तपासणींत कितेंय चुकीचें दिसल्यार हांवें कितें करचें?
तो बॅच वापरप बंद करात आनी पॅक सांबाळून दवरात. बॅच नंबर सांगून विकप्याक संपर्क करात, वा निश्चीत जापेखातीर NABL मान्यताय आशिल्ल्या फूड टेस्टिंग लॅबाक नमुनो धाडात.
Sources
- FSSAI: Food Products Standards regulations, chapter 2.9 (Version 4, 01.08.2025), 2.9.3 Chillies and Capsicum (Lal Mirchi) powder
- FSSAI (Eat Right India): DART, Detect Adulteration with Rapid Test, household and sensory tests
- FSSAI: Manual of Methods for testing common adulterants (2019), section IV, Spices and condiments
- BIS: IS 15642 (Parts 1 and 2): 2006, Quick methods for detection of adulterants/contaminants in common food products
- PubChem (NCBI) compound record: Sudan I, solubility and uses