માર્ગદર્શિકા · હળદર

ઘરે હળદર પાવડર કેવી રીતે તપાસવો

పసుపు · हल्दी · हरिद्रा · પસુપુ · હલ્દી

FSSAI ના ધોરણ મુજબ હળદર પાવડરમાં ઉમેરેલો રંગ, જેમાં લેડ ક્રોમેટ પણ આવી જાય, અને બહારનો સ્ટાર્ચ હોવો ન જોઈએ. તેની ટેસ્ટિંગ મેન્યુઅલમાં લખ્યું છે કે ઇન્સ્પેક્ટરો હળદરમાં શું તપાસે છે: મેટાનિલ યલો જેવા ઉમેરેલા રંગો, સીસાના ક્ષાર, અને ચૉક પાવડર.

આમાંનું કેટલુંક તમે તમારા રસોડામાં તપાસી શકો છો, અને કેટલુંક ફક્ત લેબ જ શોધી શકે. આ માર્ગદર્શિકામાં બંને છે, સાથે બે જાણીતી ટેસ્ટ પણ જે હળદર માટે કામ કરતી નથી. તમે ખરીદો તે કોઈ પણ હળદર પર આ અજમાવો, અમારી પણ.

હળદરની તપાસ પછી પાણીના બે ગ્લાસ. ડાબે: આછું પીળું પાણી, પાવડર તળિયે બેસી ગયેલો. જમણે: ઘેરું પીળું પાણી, પાવડરમાંથી નીચે ઊતરતી પીળી લકીરો સાથે. આછું પીળું ઘેરું પીળું
પાણીની તપાસડાબે: પાવડર બેસી ગયો છે અને પાણી આછું પીળું છે. જમણે: પાવડર ડૂબતો હતો ત્યારે તેમાંથી ઘેરી પીળી લકીરો ઊતરી, અને પાણી ઘેરું પીળું થઈ ગયું. તેની લેબ ટેસ્ટ કરાવવા જેવી છે.

ટૂંકમાં

પાણીના ગ્લાસ પર એક ચમચી હળદર ભભરાવો અને હલાવ્યા વગર બેસવા દો. હળદર ડૂબી જાય છે અને પાણીને આછું પીળું છોડે છે; જે પાણી તરત ઘેરું પીળું થાય તે ઉમેરેલા રંગ તરફ ઇશારો કરે છે. આ તપાસ લેડ ક્રોમેટ કે ચૉક શોધી શકતી નથી, એટલે પાકા જવાબ માટે ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબ વાપરો. આયોડિન ટેસ્ટ ન કરો: હળદરમાં પહેલેથી જ સ્ટાર્ચ હોય છે.

ఒక గ్లాసు నీటిపై చెంచా పసుపు చల్లి, కలపకుండా అలాగే ఉంచండి. పసుపు అడుగుకు చేరి, నీళ్లు లేత పసుపు రంగులో ఉంటాయి. నీళ్లు వెంటనే ముదురు పసుపు రంగులోకి మారితే, రంగు కలిపి ఉండొచ్చు. లెడ్ క్రోమేట్, సుద్ద పొడిని ఈ పరీక్ష పట్టుకోలేదు; వాటికి ల్యాబ్ పరీక్ష కావాలి. పసుపులో ముందునుంచే పిండిపదార్థం ఉంటుంది కాబట్టి అయోడిన్ పరీక్ష పసుపుకు పనికిరాదు.

एक गिलास पानी पर एक चम्मच हल्दी छिड़कें और बिना हिलाए छोड़ दें। हल्दी नीचे बैठ जाती है और पानी हल्का पीला रहता है। अगर पानी तुरंत गहरा पीला हो जाए, तो रंग मिलाया गया हो सकता है। लेड क्रोमेट और चॉक पाउडर इस जाँच में नहीं पकड़े जाते, उनके लिए लैब टेस्ट ज़रूरी है। हल्दी में पहले से स्टार्च होता है, इसलिए आयोडीन टेस्ट हल्दी पर काम नहीं करता।

FSSAI હળદરમાં શું તપાસે છે

ઉમેરેલા રંગો
જેમ કે મેટાનિલ યલો, જે ફિક્કી હળદરને વધુ ચમકદાર દેખાડી શકે છે. FSSAI હળદરમાં ઉમેરેલો રંગ મંજૂર કરતું નથી.
લેડ ક્રોમેટ અને સીસાના બીજા ક્ષાર
લેડ ક્રોમેટ પેઇન્ટમાં વપરાતો પીળો રંગદ્રવ્ય છે. સ્ટેનફર્ડની આગેવાનીમાં થયેલા અને 2019 તથા 2024માં પ્રકાશિત અભ્યાસોમાં તે દક્ષિણ એશિયાના કેટલાક ભાગોની હળદરમાં મળ્યો હતો. FSSAI હળદરમાં તેને બિલકુલ મંજૂર કરતું નથી.
ચૉક પાવડર
સસ્તો સફેદ પાવડર, જે વજન વધારે છે.
બહારનો સ્ટાર્ચ
બીજા પાકનો લોટ કે સ્ટાર્ચ. FSSAI નું ધોરણ તેને પણ મંજૂર કરતું નથી.

તપાસ 1: પાણીનો ગ્લાસ

  1. પારદર્શક ગ્લાસમાં રૂમના તાપમાનવાળું પાણી ભરો.
  2. ઉપર એક સપાટ ચમચી હળદર પાવડર ભભરાવો. હલાવશો નહીં.
  3. પહેલી મિનિટ પાવડર ડૂબે ત્યારે ધ્યાનથી જુઓ. તેમાંથી નીચે ઊતરતી રંગીન લકીરો દેખાય છે કે નહીં તે જુઓ.
  4. તેને 15 થી 20 મિનિટ રહેવા દો. પછી ગ્લાસને સફેદ દીવાલ કે કાગળની સામે પકડો અને બેસી ગયેલા પાવડરની ઉપરનું પાણી જુઓ.

આછું પીળું પાણી, પાવડર તળિયે

ઉમેરેલા રંગની કોઈ નિશાની નથી.

ઘેરી પીળી લકીરો, અથવા થોડી મિનિટોમાં ઘેરું પીળું પાણી

ઉમેરેલો રંગ હોઈ શકે. તે બેચ વાપરવાનું બંધ કરો અને તેની ટેસ્ટ કરાવો.

આ કેમ કામ કરે છે. હળદરનો પોતાનો પીળો રંગ, કર્ક્યુમિન, પાણીમાં ભાગ્યે જ ઓગળે છે, એટલે પાવડર ડૂબી જાય છે અને પાણીને ફક્ત આછો રંગ આપે છે. મેટાનિલ યલો જેવા રંગો સહેલાઈથી ઓગળે છે અને પાણીને ઝડપથી રંગી દે છે.

આ શું પકડી શકતી નથી. લેડ ક્રોમેટ અને ચૉક પણ પાણીમાં ઓગળતા નથી, એટલે તેમની ભેળસેળવાળી હળદર આ તપાસમાં પાસ થઈ શકે છે. તેમને ફક્ત લેબ ટેસ્ટ જ નકારી શકે છે.

ખૂબ ઝીણો પાવડર થોડા સમય સુધી પાણીને ધૂંધળું રાખી શકે છે. ધૂંધળું હોય તો વાંધો નથી; જોવાનું છે પારદર્શક, ઘેરું પીળું પાણી.

તપાસ 2: જો તમે આખી હળદર ખરીદો

સૂકી હળદરની એક ગાંઠ વચ્ચેથી તોડો. હળદર અંદર સુધી પીળી-નારંગી હોય છે, એટલે અંદરનો ભાગ બહાર જેવો જ દેખાવો જોઈએ. ફિક્કા કે ઝાંખા અંદરના ભાગ પર ચમકદાર પીળી છાલ હોય તો તેનો અર્થ એ હોઈ શકે કે સપાટી પર રંગ ઉમેરાયો છે. વેચનારને તેના વિશે પૂછો, અથવા તેની ટેસ્ટ કરાવો.

ન કરવા જેવી બે ટેસ્ટ

આયોડિન ટેસ્ટ

આયોડિન સ્ટાર્ચના સંપર્કમાં આવે ત્યારે વાદળી-કાળું થઈ જાય છે, અને હળદરમાં લોટ શોધવા માટે ઘણી વાર તેની સલાહ અપાય છે. પણ હળદરમાં પોતે સ્ટાર્ચ હોય છે, એટલે તે બંને રીતે વાદળી-કાળું જ થાય છે. આ જ કારણે FSSAI ની પોતાની મેન્યુઅલ આયોડિન ટેસ્ટ હળદર સિવાયના પાવડર મસાલા માટે વાપરે છે.

ઘરે એસિડ ટેસ્ટ

હળદરમાં સીસું, મેટાનિલ યલો અને ચૉક માટેની FSSAI ની ટેસ્ટમાં ઘટ્ટ હાઇડ્રોક્લોરિક કે સલ્ફ્યુરિક એસિડ વપરાય છે. આ એસિડ ચામડી અને આંખોને બાળે છે. તેમની જગ્યા લેબમાં છે, રસોડામાં નહીં.

પાકા જવાબ માટે: ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબ

NABL માન્યતાપ્રાપ્ત ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબ હળદરમાં સીસું અને ઉમેરેલા રંગોની ટેસ્ટ કરી શકે છે. લેબને પૂછો કે કેટલો નમૂનો જોઈએ, પાવડરને તેના સીલ કરેલા પેકમાં અથવા સ્વચ્છ સીલ કરેલી થેલીમાં રાખો, અને પેક પર છપાયેલો બેચ નંબર નોંધી લો. FSSAI તેની વેબસાઇટ પર નોટિફાઇડ ફૂડ ટેસ્ટિંગ લેબની યાદી પ્રકાશિત કરે છે.

ખરીદતાં પહેલાં પેક વાંચો

  • FSSAI લાઇસન્સ કે રજિસ્ટ્રેશન નંબર. તમે તેને FSSAI ની FoSCoS વેબસાઇટ પર જોઈ શકો છો.
  • જેણે બનાવ્યું કે પેક કર્યું તેનું નામ અને સરનામું.
  • નેટ વજન, MRP, બેચ કે લોટ નંબર, અને બેસ્ટ-બિફોર તારીખ.
  • તે ક્યાં ઉગાડવામાં આવી. જુદા જુદા પ્રદેશોની હળદરનો રંગ જુદો હોય છે, એટલે પ્રદેશનું નામ હોય તો તમે સરખી વસ્તુ સાથે સરખામણી કરી શકો.

સારી રીતે કેવી રીતે રાખવી

  • પેકની ઝિપ બંધ રાખો, અથવા પાવડરને સૂકી, હવાચુસ્ત બરણીમાં ભરો.
  • સૂકી ચમચી વાપરો. ભીની ચમચીથી જ હળદરમાં ગાંઠા પડે છે.
  • તેને સીધા તડકાથી દૂર રાખો, તડકાથી રંગ ઝાંખો પડે છે.
  • પેક પર લખેલી બેસ્ટ-બિફોર તારીખ પહેલાં વાપરી લો.

પ્રશ્નો

શું ખૂબ ચમકદાર પીળી હળદર ખરાબ નિશાની છે?

ફક્ત એટલાથી નહીં. રંગ જાત, તે ક્યાં ઉગાડવામાં આવી અને કેવી રીતે સૂકવીને દળવામાં આવી તેના પર બદલાય છે, એટલે હળદર એકબીજાથી ઘણી જુદી હોય છે. ધ્યાન એ વાતનું રાખો કે રંગ પાવડરમાંથી બહુ સહેલાઈથી તો નથી નીકળતો, જેમ પાણીની તપાસમાં દેખાય છે.

શું પાણીની તપાસથી ખબર પડે કે હળદરમાં સીસું નથી?

ના. લેડ ક્રોમેટ પાણીમાં ઓગળતો નથી, એટલે પાણીની તપાસ તેને જોઈ શકતી નથી. ફક્ત લેબ ટેસ્ટ જ જોઈ શકે.

હળદરમાં ગાંઠા કેમ પડે છે?

ભેજથી. ભીની ચમચી કે ખુલ્લું પેક પાવડરને પાણી ખેંચવા દે છે. સૂકી ચમચીથી ગાંઠા તોડો અને પેક બંધ રાખો.

જો કોઈ તપાસમાં કંઈક ખોટું લાગે તો શું કરવું?

તે બેચ વાપરવાનું બંધ કરો, પેક સાચવી રાખો, અને બેચ નંબર સાથે વેચનારનો સંપર્ક કરો. તમે FSSAI ને તેની Food Safety Connect એપ દ્વારા પણ જાણ કરી શકો છો. જો તે અમારી હોય, તો પેક અને ગ્લાસનો ફોટો અમને WhatsApp કરો.

Sources

અંગ્રેજીમાંથી અનુવાદ કરેલું છે. કોઈ ભૂલ દેખાઈ? અમને WhatsApp કરો