গাইড · হালধি
ঘৰতে হালধি গুড়ি কেনেকৈ পৰীক্ষা কৰিব
పసుపు · हल्दी · हरिद्रा · পাচুপু · হলদী
FSSAI-ৰ মানদণ্ড অনুসৰি হালধি গুড়িত বাহিৰৰ পৰা মিহলোৱা কোনো ৰং থাকিব নালাগে, লেড ক্ৰ’মেটো নহয়, আৰু আন কোনো শ্বেতসাৰো থাকিব নালাগে। ইয়াৰ পৰীক্ষাৰ মেনুৱেলত লিখা আছে পৰিদৰ্শকসকলে হালধিত কি কি বিচাৰে: মেটানিল য়েল’ৰ দৰে মিহলোৱা ৰং, সীহৰ লৱণ, আৰু চকৰ গুড়ি।
ইয়াৰে কিছুমান আপুনি নিজৰ পাকঘৰতে চাব পাৰে, আৰু কিছুমান কেৱল লেবতহে ধৰা পৰে। এই গাইডত দুয়োটা আছে, লগতে এনে দুটা চলিত পৰীক্ষাৰ কথা যিবোৰ হালধিৰ ক্ষেত্ৰত কাম নকৰে। আপুনি যিকোনো হালধি কিনে, আমাৰটোকে ধৰি, তাত এইবোৰ কৰি চাওক।
চমুকৈ
এগিলাচ পানীৰ ওপৰত এচাহ চামুচ হালধি ছটিয়াই দিয়ক আৰু নলৰোৱাকৈ থিতাপি ল’বলৈ দিয়ক। হালধি ডুবি যায় আৰু পানী শেঁতা হালধীয়া হৈ থাকে; পানী লগে লগে গাঢ় হালধীয়া হৈ গ’লে বুজিব বাহিৰৰ পৰা ৰং মিহলোৱা থাকিব পাৰে। এই পৰীক্ষাত লেড ক্ৰ’মেট বা চক ধৰা নপৰে, গতিকে নিশ্চিত উত্তৰৰ বাবে খাদ্য পৰীক্ষাৰ লেবলৈ যাওক। আয়’ডিন পৰীক্ষা নকৰিব: হালধিত এনেয়েও শ্বেতসাৰ থাকে।
ఒక గ్లాసు నీటిపై చెంచా పసుపు చల్లి, కలపకుండా అలాగే ఉంచండి. పసుపు అడుగుకు చేరి, నీళ్లు లేత పసుపు రంగులో ఉంటాయి. నీళ్లు వెంటనే ముదురు పసుపు రంగులోకి మారితే, రంగు కలిపి ఉండొచ్చు. లెడ్ క్రోమేట్, సుద్ద పొడిని ఈ పరీక్ష పట్టుకోలేదు; వాటికి ల్యాబ్ పరీక్ష కావాలి. పసుపులో ముందునుంచే పిండిపదార్థం ఉంటుంది కాబట్టి అయోడిన్ పరీక్ష పసుపుకు పనికిరాదు.
एक गिलास पानी पर एक चम्मच हल्दी छिड़कें और बिना हिलाए छोड़ दें। हल्दी नीचे बैठ जाती है और पानी हल्का पीला रहता है। अगर पानी तुरंत गहरा पीला हो जाए, तो रंग मिलाया गया हो सकता है। लेड क्रोमेट और चॉक पाउडर इस जाँच में नहीं पकड़े जाते, उनके लिए लैब टेस्ट ज़रूरी है। हल्दी में पहले से स्टार्च होता है, इसलिए आयोडीन टेस्ट हल्दी पर काम नहीं करता।
FSSAI-এ হালধিত কি কি পৰীক্ষা কৰে
- মিহলোৱা ৰং
- যেনে মেটানিল য়েল', যিয়ে ম্লান হালধিক অধিক উজ্জ্বল দেখুৱায়। FSSAI-এ হালধিত বাহিৰৰ পৰা ৰং মিহলোৱাৰ অনুমতি নিদিয়ে।
- লেড ক্ৰ’মেট আৰু আন সীহৰ লৱণ
- লেড ক্ৰ’মেট হৈছে ৰঙত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ হালধীয়া ৰঞ্জক। ষ্টেনফৰ্ডৰ নেতৃত্বত 2019 আৰু 2024 চনত প্ৰকাশিত অধ্যয়নত দক্ষিণ এছিয়াৰ কিছু অঞ্চলৰ হালধিত ইয়াক পোৱা গৈছিল। FSSAI-এ হালধিত ইয়াৰ অলপো অনুমতি নিদিয়ে।
- চকৰ গুড়ি
- এবিধ সস্তীয়া বগা গুড়ি, যিয়ে ওজন বঢ়ায়।
- আন শ্বেতসাৰ
- আন শস্যৰ আটা বা শ্বেতসাৰ। FSSAI-ৰ মানদণ্ডত এইটোও বাদ।
পৰীক্ষা 1: পানীৰ গিলাচ
- এটা স্বচ্ছ গিলাচত কোঠাৰ উষ্ণতাৰ পানী ভৰাওক।
- ওপৰত এক সমান চাহ চামুচ হালধি গুড়ি ছটিয়াই দিয়ক। নলৰাব।
- প্ৰথম এক মিনিট গুড়ি ডুবি যাওঁতে চাই থাকক। গুড়িৰ পৰা ৰঙীন ৰেখা তললৈ নামিছে নে নাই মন কৰক।
- 15ৰ পৰা 20 মিনিট ৰাখি দিয়ক। তাৰ পিছত গিলাচটো বগা বেৰ বা এখিলা কাগজৰ সন্মুখত ধৰি থিতাপি লোৱা গুড়িৰ ওপৰৰ পানীখিনি চাওক।
শেঁতা হালধীয়া পানী, গুড়ি তলিত
ৰং মিহলোৱাৰ কোনো চিন নাই।
গাঢ় হালধীয়া ৰেখা, বা কেই মিনিটমানৰ ভিতৰত গাঢ় হালধীয়া পানী
ৰং মিহলোৱা থাকিব পাৰে। সেই বেচটো ব্যৱহাৰ কৰা বন্ধ কৰক আৰু পৰীক্ষা কৰাওক।
কিয় কাম কৰে। হালধিৰ নিজা হালধীয়া ৰং, কাৰকিউমিন, পানীত প্ৰায় গলি নাযায়, গতিকে গুড়ি ডুবি যায় আৰু পানীত কেৱল পাতল ৰং ধৰে। মেটানিল য়েল’ৰ দৰে ৰং সহজে গলি যায় আৰু সোনকালে পানী ৰঙীন কৰে।
কি ধৰা নপৰে। লেড ক্ৰ’মেট আৰু চকো পানীত গলি নাযায়, গতিকে এইবোৰ মিহলোৱা হালধিয়েও এই পৰীক্ষাত পাৰ পাই যাব পাৰে। কেৱল লেবৰ পৰীক্ষাইহে এইবোৰ আছে নে নাই ক’ব পাৰে।
অতি মিহি গুড়িত পানী কিছু সময় ঘোলা হৈ থাকিব পাৰে। ঘোলা হ’লে অসুবিধা নাই; চাবলগীয়া কথাটো হ’ল স্বচ্ছ, গাঢ় হালধীয়া পানী।
পৰীক্ষা 2: গোটা হালধি কিনিলে
এডাল শুকান হালধি মাজৰ পৰা ভাঙক। হালধি ভিতৰলৈকে হালধীয়া-কমলা, গতিকে ভিতৰখন বাহিৰৰ দৰেই দেখা হ’ব লাগে। শেঁতা বা ম্লান ভিতৰৰ ওপৰত উজ্জ্বল হালধীয়া বাকলিৰ অৰ্থ হ’ব পাৰে ওপৰত ৰং সনা হৈছে। বিক্ৰেতাক সোধক, বা পৰীক্ষা কৰাওক।
যি দুটা পৰীক্ষা নকৰিব
আয়’ডিন পৰীক্ষা
আয়’ডিন শ্বেতসাৰৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে নীলা-ক’লা হৈ যায়, আৰু হালধিত আটা আছে নে নাই ধৰিবলৈ বহুতে ইয়াক কৰিবলৈ কয়। কিন্তু হালধিত নিজেই শ্বেতসাৰ থাকে, গতিকে যিকোনো অৱস্থাতে নীলা-ক’লা হৈ যায়। সেইবাবেই FSSAI-ৰ নিজা মেনুৱেলত আয়’ডিন পৰীক্ষা হালধিৰ বাহিৰে আন মছলাৰ গুড়িৰ বাবে ৰখা হৈছে।
ঘৰতে এচিডৰ পৰীক্ষা
হালধিত সীহ, মেটানিল য়েল' আৰু চক ধৰিবলৈ FSSAI-ৰ পৰীক্ষাত গাঢ় হাইড্ৰ’ক্ল’ৰিক বা ছালফিউৰিক এচিড লাগে। এই এচিডে ছাল আৰু চকু পুৰি পেলায়। এইবোৰৰ ঠাই লেবত, পাকঘৰত নহয়।
নিশ্চিত উত্তৰৰ বাবে: খাদ্য পৰীক্ষাৰ লেব
NABL-স্বীকৃত খাদ্য পৰীক্ষাৰ লেবে হালধিত সীহ আৰু মিহলোৱা ৰং পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। লেবক সোধক কিমান নমুনা লাগিব, গুড়িখিনি তাৰ ছীল কৰা পেকেটত বা এটা পৰিষ্কাৰ ছীল কৰা বেগত ৰাখক, আৰু পেকেটত ছপা বেচ নম্বৰটো লিখি ৰাখক। FSSAI-এ নিজৰ ৱেবছাইটত জাননী দিয়া খাদ্য পৰীক্ষাৰ লেবৰ তালিকা প্ৰকাশ কৰে।
কিনাৰ আগতে পেকেটটো পঢ়ক
- এটা FSSAI লাইচেন্স বা পঞ্জীয়ন নম্বৰ। FSSAI-ৰ FoSCoS ৱেবছাইটত ইয়াক বিচাৰি চাব পাৰে।
- যিয়ে বনাইছে বা পেক কৰিছে, তেওঁৰ নাম আৰু ঠিকনা।
- নেট পৰিমাণ, MRP, বেচ বা লট নম্বৰ, আৰু বেষ্ট-বিফ’ৰ তাৰিখ।
- ক’ত খেতি কৰা হৈছিল। বেলেগ বেলেগ অঞ্চলৰ হালধিৰ ৰং বেলেগ হয়, গতিকে অঞ্চলৰ নাম লিখা থাকিলে একে ধৰণৰ বস্তুৰ মাজত তুলনা কৰাত সুবিধা হয়।
ভালকৈ ৰখাৰ উপায়
- পেকেটৰ জিপ বন্ধ কৰি ৰাখক, বা গুড়িখিনি এটা শুকান, বতাহ নোসোমোৱা বটললৈ সলাই ৰাখক।
- শুকান চামুচ ব্যৱহাৰ কৰক। তিতা চামুচৰ বাবেই হালধি দলা বান্ধে।
- পোনপটীয়া ৰ’দৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখক, ৰ’দে ৰং শেঁতা কৰি দিয়ে।
- পেকেটত লিখা বেষ্ট-বিফ’ৰ তাৰিখৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰ কৰক।
প্ৰশ্ন
অতি উজ্জ্বল হালধীয়া হালধি বেয়া লক্ষণ নেকি?
কেৱল সেইটোৱে নহয়। ৰং সলনি হয় জাত অনুসৰি, ক’ত খেতি কৰা হৈছিল আৰু কেনেকৈ শুকুৱাই গুড়ি কৰা হৈছিল তাৰ ওপৰত, গতিকে হালধিৰ মাজত বহুত পাৰ্থক্য থাকে। চাবলগীয়া কথা হ’ল গুড়িৰ পৰা অতি সহজে ৰং ওলাই যায় নে নাই, যেনে পানীৰ পৰীক্ষাত দেখা যায়।
পানীৰ পৰীক্ষাই হালধিত সীহ নাই বুলি দেখুৱাব পাৰেনে?
নোৱাৰে। লেড ক্ৰ’মেট পানীত গলি নাযায়, গতিকে পানীৰ পৰীক্ষাত ই ধৰা নপৰে। কেৱল লেবৰ পৰীক্ষাতহে পৰে।
হালধি দলা বান্ধে কিয়?
আৰ্দ্ৰতা। তিতা চামুচ বা খোলা পেকেটৰ বাবে গুড়িয়ে পানী শুহি লয়। শুকান চামুচেৰে দলাবোৰ ভাঙি দিয়ক আৰু পেকেট বন্ধ কৰি ৰাখক।
কোনো পৰীক্ষাত গণ্ডগোল যেন লাগিলে কি কৰিম?
সেই বেচটো ব্যৱহাৰ কৰা বন্ধ কৰক, পেকেটটো ৰাখি থওক, আৰু বেচ নম্বৰৰ সৈতে বিক্ৰেতাৰ লগত যোগাযোগ কৰক। FSSAI-ৰ Food Safety Connect এপতো জনাব পাৰে। আমাৰ হ’লে পেকেট আৰু গিলাচৰ এখন ফটো আমাক WhatsApp কৰক।
Sources
- Forsyth et al., lead chromate pigments added to turmeric in Bangladesh, Environmental Research (2019)
- FSSAI: Manual of Methods for testing common adulterants (2019), section IV, Spices and condiments
- FSSAI: DART, Detect Adulteration with Rapid Test (household tests)
- Forsyth et al., Evidence of turmeric adulteration with lead chromate across South Asia, Science of the Total Environment (2024)